ՎԱՀԱՆ+ՏԵՐՅԱՆ

ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ  ՆԱԽԱԳԻԾ ՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՀՀ ԿԳՆ ԵՐԵՎԱՆԻ ԹԻՎ 198 ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑԻ 8 - ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆԻ ԱՇԱԿԵՐՏՈՒՀԻՆԵՐ ՍԵԴԱ ԹՈՐՈՍՅԱՆ ԵՎ ԱՐՈՒՍՅԱԿ ՍԱՐԳՍՅԱՆ



1885թ. - Ծնվել է հունվարի 28-ին Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ 1897թ. - Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։ 1899թ. - Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի եւ ապագայում հայտնի դարձած այլ անձնավորությունների հետ։ 1906թ. - Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը, այնուհետեւ ընդունվում Մոսկվայի համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձերբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։ 1908թ. - Թիֆլիսում լույս է տեսնում Տերյանի ստեղծագործությունների "Մթնշաղի անուրջներ" ժողովածուն, որը շատ ջերմ է ընդունվում թե՛ ընթերցողների եւ թե՛ քննադատների կողմից։ 1915թ. - «Մշակ» թերթում հրատարակվում է բանաստեղծի հայրենասիրական բանաստեղծությունների «Երկիր Նաիրի» շարքը։ 1917թ. - հոկտեմբերին Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշեւիկյան հեղափոխությանը եւ նրան հաջորդած քաղաքացիական պատերազմին։ Լենինի ստորագրությամբ մանդատով մասնակցում է Բրեստի հաշտության պայմանագրի ստորագրմանը։ 1919թ. - Տերյանը, լինելով Համառուսական Կենտրոնական Գործկոմի անդամ, առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան (այժմյան միջինասիական հանրապետություններ), սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում: 1920թ. - Վախճանվում է հունվարի 7-ին Օրենբուրգում։

Ազնիվ հայրենասիրություն, հումանիզմ, զգացմունքի անկեղծություն ու անաղարտություն, բանաստեղծական խոսքի բարձր մշակույթ, լեզվի վճիտ պարզություն ու երաժշտականություն՝ ահա այն բնորոշ գծերը, որոնք բնութագրում են Տերյանի աշխարհայացքն ու քնարերգությունը։ Նրա տխուր երգերում գերազանցապես անձնական զգացումների, խոհերի ու երազների ներաշխարհն է։ Տերյանը, հենվելով հայ, ռուս, արևմտաեվրոպական գրականության նվաճումների վրա, հայ բանաստեղծական արվեստը բարձրացրեց մի նոր փայլուն աստիճանի։ Նա իր ստեղծագործություններում օգտագործել է [|սոնետ], գազել և [|տրիոլետ]։ Նա մաքրեց գրական լեզուն գավառական, բարբառային արտահայտություններից, գռեհիկ ու բռնազբոսիկ ձևերից, մշակեց, հղկեց այն, որը այսօր ևս կարող է չափանիշ ծառայել հայ գրական ոճի, բանաստեղծական խոսքի կուլտուրայի հստակության, նրբության և երաժշտական տեսակետից։ Վահան Տերյանի նախնիները էրզրումցիներ են։ Նրա պապի հայրը՝ Տեր-Ղազարը, ապրել է Էրզրումի շրջանի Կարճնկոց գյուղում իբրև քահանա, որը թափառական կյանք է վարել` որպես քարոզիչ շրջելով հայաբնակ գավառները։Տեր-Ղազարի համառոտ բնութագիրը այսպես է տալիս բանաստեղծի եղբայրը՝Արամ Տեր-Գրիգորյանը․«Հաշիվ ու համար չսիրող, առատաձեռն ու պճնասեր, ամբողջ տարվա աշխատանքը մեկ երկու ամսում շռայլում էր այս տարօրինակ հոգևորականը և նորից քարոզչի ցուպը ձեռքը վերցնում․․․Միշտ աղքատ ապրեց և աղքատ էլ մեռավ մեր բանաստեղծի այս նախատիպարը»։ Տեր-Ղազարը ռուս-թուրքական պատերազմից հետո բնակություն հաստատեց Ախալքյալակի գավառի Գանձա գյուղում։Նոր ապրելավայրում կյանքը դժվարին էր։  Գանձա Այլ տիպպպ

