ԴԱՆԻԵԼ+ՎԱՐՈՒԺԱՆ

ԴԱՆԻԵԼ ՎԱՐՈՒԺԱՆ ՆԱԽԱԳԻԾ ՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՀՀ ԿԳՆ ԵՐԵՎԱՆԻ ԹԻՎ 198 ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑԻ ԱՇԱԿԵՐՏՆԵՐ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ ՍԵՐՈԲ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ ԼԻԼԻԹ Դանիել Վարուժանի ստեղծագործությունը հասարակական բովանդակությամբ, ընդգրկման լայնությամբ ու խորությամբ, մոտիվների բազմազանությամբ, առնական թափով և հախուռն պաթոսով արևմտահայ ավելի քան կեսդարյա բանաստեղծական արվեստի հանրագումարը եղավ։ Վարուժանի ստեղծագործությունը խորապես ազգային երևույթ է։ Ազատության, պայքարի, հումանիզմի վեհ գաղափարներով հագեցած նրա ստեղծագործությունը հայ ժողովրդի ազատաբաղձ ոգու, վառ երազանքների մարմնավորումն է։ Վարուժանը հայ գրականությունը հարստացրեց նոր թեմաներով, ընդլայնեց պոեզիայի ընդգրկման սահմանները։Թեմատիկ և ժանրային հարստությամբ, արտացոլման ինքնատիպ, նոր ձևերով նա առաջ մղեց հայ բանաստեղծական արվեստը։ Կարճատև էր կյանքը՝ ընդամենը 3 տասնամյակ։ Բայց նա իր հզոր տաղանդով հայ գրականությանը թողեց գրական անմեռ ժառանգություն։ Դանիել Վարուժանի իսկական անունը Դանիել Չպուգքարյան է։ 1884թ․ - Ապրիլի 21-ին ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Բրգնիկ գյուղում։ Նա մեծացել է գեղեցիկ բնության գրկում, իրենց գյուղի գետեզերքին թախծող ուռիների օրորի ներքո։Գիշերները մայրը որդուն պատմել է պանդխության մեջ գտնվող հոր մասին և թուրք ենիչերնեի մասին բազմաբովանդակ պատմությունները ավելի ու ավելի են գրգռել մանուկ Դանիելի երևակայությունը։ Բնությունից ստացած հիասքանչ տպավորություններին խառնվել են կյանքի խառնաշփոթը։ Դանիելը գրաճանաչ է դարձել գյուղի վարժարանում։ 1896 թ․- Ուսումը շարունակել է Պոլսի Մխիթարյան դպրոցում։ Կ․Պոլիսը երեխայի վրա ծանր ազդեցություն է թողնում։Նա տեսնում է սուլթան Համիդի կազմակերպած ջարդերի հետևանքները։ Այդ օրերի զոհ էր նաև բանաստեղծի հայրը, ում երկար ժամանակ փնտրելուց հետո հարազատները գտնում են բանտում՝ շղթաների մեջ։ Տարիներ անց «Հորս բանտին մեջ» ստեղծագործությունում Վարուժանը հիշում է՝ Դեռ փոքր էի, եկա քեզի մենավոր, Մութ զընդանիդ մեջ այցի, Մայրս հիվանդ էր, կը շրջեի ես ազատ, Մեջտեղը բանտի և մահճի։ 1898թ․-Ընդունվում է Քաղկեդոնի Մխիթարյան Վարժարանը։ 1902թ- Հաջողությամբ ավարտելով Քաղկեդոնի վարժարանը որպես առաջադեմ աշակերտ Քասկադիլյանի միջնորդությամբ գործուղվում է Վենետիկ, Մուրադ-Ռաֆայելյան դպրոցում սովորելու։ 1903թ-Գրած «Գյուղին դպրոցը» 1905թ ընդունվել է Բելգիայի Գենտի համալսարան ;Ուսումնասիրել է հասարակական և սոցիալական գիտություններ։ Նա 1912-13թթ շարունակել է ծաղկացնել «Հացին երգը» շարքը գյուղական բանասեղծուտյուններով։ 1915թ սկզբներին սկսվել էին հայության հանդեպ ոտնձգուտյունները։


 * լ